.jpg "پوستر یا محمد رسول الله(ص) به سبک کاشی کاری")
موضوعات: یا محمد رسول الله(ص) به سبک کاشی کاری پوستر شماره 1
تکنیک اجرا: دیجیتال و دستی
شاخه هنری: خوشنویسی و گرافیک
صاحب اثر: ابوالفضل رنجبران
زمان خلق اثر: 1402
نوع خط: نستعلیق
سبک: کاشی کاری
الگو اثر: هنرهای ایرانی و اسلامی
تقدیم به: قطب عالم امکان، حضرت امام زمان (عج)
.jpg "پوستر یا محمد رسول الله(ص) به سبک کاشی کاری")
موضوعات: یا محمد رسول الله(ص) به سبک کاشی کاری پوستر شماره 2
تکنیک اجرا: دیجیتال و دستی
شاخه هنری: خوشنویسی و گرافیک
صاحب اثر: ابوالفضل رنجبران
زمان خلق اثر: 1402
نوع خط: نستعلیق
سبک: کاشی کاری
الگو اثر: هنرهای ایرانی و اسلامی
تقدیم به: قطب عالم امکان، حضرت امام زمان (عج)
.jpg "پوستر یا محمد رسول الله(ص) به سبک کاشی کاری")
موضوعات: یا محمد رسول الله(ص) به سبک کاشی کاری پوستر شماره 3
تکنیک اجرا: دیجیتال و دستی
شاخه هنری: خوشنویسی و گرافیک
صاحب اثر: ابوالفضل رنجبران
زمان خلق اثر: 1402
نوع خط: نستعلیق
سبک: کاشی کاری
الگو اثر: هنرهای ایرانی و اسلامی
تقدیم به: قطب عالم امکان، حضرت امام زمان (عج)
تحلیل پوستر هنری، اثر ابوالفضل رنجبران
تحلیل پوستر شماره 2: این پوستر که به سبک کاشیکاری طراحی شده، نمونهای زیبا از هنر سنتی ایرانی است که در آن عناصر مذهبی، هنری و نمادین با هم ترکیب شدهاند.
لایه اول: زمینه و رنگهای پایه
لایه پایه این پوستر، زمینه آبی عمیق است که مانند آسمانی آرام یا دریایی بیکران به نظر میرسد. این رنگ آبی، که اغلب در کاشیکاری ایرانی به نام فیروزهای یا لاجوردی شناخته میشود، نمادی از پاکی، بینهایت و ارتباط با آسمان الهی است.
در هنر اسلامی، رنگ آبی به عنوان یکی از رنگهای اصلی در کاشیهای هفترنگ استفاده میشود، جایی که هفت رنگ پایه (سیاه، سفید، لاجوردی، فیروزهای، سرخ، زرد، حنایی) برای ایجاد هارمونی به کار میروند.
در این پوستر، آبی عمیق زمینه، حس آرامش و تعمق را القا میکند و پایهای برای لایههای بعدی فراهم میآورد. حاشیه اطراف زمینه، با لایهای نازکتر از آبی روشنتر، مانند قاب یک تابلو عمل میکند و چشم را به مرکز هدایت مینماید.
این حاشیه، که حدود یک سانتیمتر عرض دارد، مرز بین جهان بیرون و محتوای درونی پوستر را مشخص میکند و در هنر کاشیکاری، اغلب برای تأکید بر وحدت و تقارن استفاده میشود.
از نظر فنی، در کاشیکاری سنتی، این لایه با لعاب سرامیکی پوشش داده میشود تا درخشندگی ایجاد کند.
در دوران سلجوقیان، چنین رنگهایی در مساجد مانند مسجد جامع هرات به کار رفته بودند، جایی که آبی نماد آب حیات و پاکی روحی بود.
در این پوستر، گرادیان ملایم از آبی تیره به روشن در حاشیه، عمق بصری میدهد و مانند لایهای از ابرها، عناصر گیاهی را برجسته میسازد
بافت زمینه کمی ناهموار به نظر میرسد، که یادآور تکنیک دستی در کاشیکاری است، جایی که هنرمند با قلممو یا ابزارهای سنتی، لعاب را اعمال میکند.
این لایه، پایهای برای نمادشناسی است؛ آبی در فرهنگ ایرانی، ارتباط با عناصر طبیعی مانند آسمان و آب را نشان میدهد و در ترکیب با عبارت مذهبی مرکزی، حس تقدس را تقویت میکند.
در هنر اسلامی، رنگها نه تنها زیبایی بصری دارند، بلکه معانی عمیقتری حمل میکنند. آبی، به عنوان رنگ آسمان، نماد بیکرانی خداوند است .
در کاشیکاری مساجد قاجاری شیراز، اغلب برای ایجاد حس آرامش در نمازگزاران استفاده شده است.
در این پوستر، انتخاب آبی عمیق، کنتراست قوی با رنگ طلایی خطاطی ایجاد میکند و چشم را به سمت عبارت اشهد ان محمد رسول الله میکشاند.
لایه زمینه پوستر مانند بستری است که تمام عناصر دیگر روی آن رشد میکنند، شبیه به زمینی حاصلخیز که گلها و گیاهان از آن برمیخیزند.
این لایه، حدود ۸۰ درصد سطح پوستر را پوشش میدهد و بدون آن، سایر لایهها فاقد عمق میشوند.
از دیدگاه تاریخی، کاشیکاری با زمینه آبی در دوره تیموریان رواج یافت، جایی که در مقبره گوهرشاد، چنین رنگهایی برای تزئین گنبدها به کار رفت.
در پوستر حاضر، این لایه نه تنها پایه رنگ است، بلکه بافتی دارد که شبیه به کاشیهای لعابدار است، با درخشندگی ملایم که نور را منعکس میکند.
لایه زمینه، مانند پوستهای محافظ، تمام پوستر را یکپارچه میسازد و پایهای برای لایههای تزئینی بعدی است.
لایه دوم: عناصر گیاهی و گلها
لایه بعدی، عناصر گیاهی است که شامل شاخههای سبز، برگها، گلهای سفید با مرکز نارنجی و غنچه های آن آویزان میشود.
این لایه، مانند تاجی اطراف خطاطی مرکزی، پوستر را احاطه کرده و نماد زندگی، رشد و زیبایی طبیعت است.
در هنر کاشیکاری اسلامی ایرانی، نقوش گیاهی به عنوان اسلیمی شناخته میشوند، که پیچیده و درهمتنیده هستند و نمادی از طبیعت بیکران الهی به شمار میروند.
در این پوستر، شاخههای سبز که از پایین به بالا کشیده شدهاند، مانند درختانی زنده، تقارن ایجاد میکنند و چشم را به مرکز هدایت مینمایند.
گلهای بزرگ سفید با مرکز نارنجی، گلهای بابونه، در چهار گوشه قرار گرفتهاند و نماد پاکی و نور خورشید هستند.
در نمادشناسی، گل در هنر ایرانی، نماینده زیبایی گذرا و یادآوری زندگی ابدی است. مرکز نارنجی، مانند خورشیدی کوچک، انرژی و گرما را القا میکند.
در ترکیب با سفید، کنتراست زیبایی ایجاد مینماید. برگهای سبز، با شکلهای نوکتیز و منحنی، جریان حرکت را نشان میدهند و در هنر صفوی، اغلب در کاشیکاری مساجد مانند مسجد شیخ لطفالله دیده میشوند.
زنگولههای سفید آویزان از شاخهها، مانند گلهای زنبق یا ناقوسهای کوچک، نماد باروری و زایش هستند و در کاشیکاری دوره اشکانیان، نقوش مشابهی برای تزئین استفاده میشد. این عناصر، لایهای از عمق میافزایند و پوستر را از حالت ایستا خارج میکنند.
گلهای کوچکتر سفید، پراکنده در اطراف، تعادل ایجاد میکنند و مانند ستارههایی در آسمان آبی، حس هارمونی میدهند. در تحلیل نمادشناختی، گل و گیاه در هنر اسلامی، تعمدی برای عدم بازنمایی مستقیم طبیعت است، بلکه انتزاعی از خلقت خداوند.
از نظر فنی، این لایه با تکنیک کاشی معرق یا هفترنگ اجرا میشود، جایی که رنگهای سبز، سفید و نارنجی با لعاب پخته میشوند تا دوام یابند. در دوران قاجار، چنین نقوشی در مساجد شیراز تحول یافتند و به سمت واقعگرایی بیشتر رفتند.
در پوستر، تقارن دوطرفه (چپ و راست) در شاخهها، اصل وحدت در هنر اسلامی را نشان میدهد، جایی که هر عنصر بخشی از کل است.
گل انار یا لاله در کاشیکاری ایرانی و عثمانی، نماد عشق و جاودانگی است و در اینجا، گلهای سفید شبیه به آنها، این معنا را تقویت میکنند. میتوان گفت که عناصر گیاهی، مانند پلی بین طبیعت و مذهب عمل میکنند و عبارت مرکزی را قاب میگیرند.
لایه سوم: خطاطی مرکزی
لایه مرکزی، خطاطی طلایی عبارت اشهد ان محمد رسول الله است که در دایرهای قرار گرفته و برجستهترین عنصر پوستر است.
این عبارت، بخشی از شهادتین است که گواهی به رسالت پیامبر میدهد و در هنر اسلامی، اغلب با خط ثلث یا نستعلیق نوشته میشود.
در این پوستر، سبک خطاطی نستعلیق است، با منحنیهای پیچیده و طلایی که درخشندگی ایجاد میکند و نماد نور الهی است.
از نظر هنری، خط در هنر اسلامی، عنصری تزئینی با جلوه بصری ویژه است. حرفهای مانند "م" و "د" با کشیدگیهای طولانی، جریان و ریتم ایجاد میکنند.
در کاشیکاری مساجد اصفهان، نام محمد (ص) اغلب با چنین سبکی دیده میشود. رنگ طلایی، نماد قداست و ارزش است و در ترکیب با آبی زمینه، کنتراست قوی میسازد.
در نمادشناسی، این عبارت مرکزی، قلب پوستر است و لایههای اطراف آن را مانند محافظان احاطه کردهاند. در کاشیهای مذهبی، خط بنایی یا کوفی برای کتیبهها استفاده میشود
دایره اطراف خطاطی، نماد وحدت و کمال است، مانند نقوش هندسی در معماری اسلامی که بر پایه دایره، مثلث و مربع هستند.
از دیدگاه تاریخی، خطاطی در معماری اسلامی از دوران اولیه رواج داشت و در مساجد قاجاری، با گچبری یا کاشی ترکیب میشد.
در این پوستر، جزئیات مانند نقطهها و اعراب، با دقت طراحی شده و حس حرکت را القا میکند. این لایه، قسمت اصلی است و بدون آن، پوستر فاقد معنای مذهبی میشود.
لایه چهارم: حاشیه و قاب کلی
لایه حاشیه، با خطوط آبی روشن و عناصر کوچک گیاهی، پوستر را قاب میگیرد و تعادل ایجاد میکند. این لایه، مانند مرز یک باغ، عناصر داخلی را محافظت میکند و در کاشیکاری سنتی، برای گرهکشی استفاده میشود.
نتیجهگیری
این پوستر کاشیکاریشده، بیش از یک اثر هنری ساده، آیینهای تمامنما از روح فرهنگ و اعتقاد ایرانی اسلامی است.
لایههای آن، از زمینه آبی عمیق که نماد آسمان بیکران و آرامش الهی است تا نقوش گیاهی سرزنده که زندگی، زایش و زیبایی خلقت را فریاد میزنند
خطاطی طلایی و باشکوه «اشهد ان محمد رسول الله» که همچون قلبی نورانی در مرکز میتپد، همه و همه در یک هارمونی بینظیر به هم پیوند خوردهاند.
هر لایه، نه تنها نقش زیباییشناختی دارد، بلکه حامل پیامی عمیق است: زمینه آبی، دعوت به تأمل و آرامش درونی؛ گلها و شاخهها، یادآوری پیوستگی انسان با طبیعت و خلقت خداونداست.
عبارت مرکزی این پوستر، گواهی بر توحید و رسالت که اساس ایمان میلیونها انسان را نشان میدهد.
این ترکیب، یادآور سنت دیرینه کاشیکاری ایرانی است که از دوران سلجوقیان تا قاجار، مساجد، بقاع و بناهای مقدس را با چنین زیباییهایی آراسته و فضایی برای عبادت و تعمق آفریده است.
در دنیای پرشتاب امروز که تصاویر زودگذر و بیمحتوا فراواناند، این پوستر وفادار به اصول هنر اسلامی است و روی آوردن به نقوش انتزاعی، گیاهی و خطاطی میتواند با زیبایی حقیقی و معنویت عمیق همراه باشد.
تقارن کامل، تعادل رنگها و انتخاب هوشمندانه طلا بر زمینه لاجوردی، نه تنها چشم را نوازش میدهد، بلکه روح را به سوی یاد خدا و پیامبرش سوق میدهد.
در نهایت، این اثر کوچک اما پرمعنا، نمونهای درخشان از این حقیقت است که هنر اصیل ایرانی-اسلامی، همواره پلی میان زمین و آسمان، میان زیبایی ظاهری و حقیقت باطنی بوده است.
نگاهی به آن، نه تنها لذت بصری میآفریند، بلکه یادآوری میکند که گواهی به رسالت پیامبر خاتم، همچنان نور هدایتی است که در دلهای مؤمنان میدرخشد و نسل به نسل منتقل میشود.
در پایان:
جا دارد که از دلسوزی، همراهی و توجه اساتید معظم، متعهد، متدین و مجاهدِ خود در کسوت شاگردی، از زحمات ارزشمند استاد مسعود نجابتی و عبدالرسول یاقوتی، سید حسن موسی زاده، ناصر طاووسی و ابوالفضل خزائی تقدیر و تشکر نمایم.
شاگرد شما، ابوالفضل رنجبران
© کلیه حقوق متعلق به صاحب اثر و پرتال فرهنگی راسخون است. استفاده از مطالب و آثار فقط با ذکر منبع بلامانع است.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
